• en
E-mail: sciencealgorithm@yandex.com

YOYSIMON TISHLI UZATMALARNI KINEMATIKASI VA DINAMIKASI

Jo‘rayev N.

Abstract

Ushbu ishda tishlarining geometriyasi yoysimon (egri chiziqli) bo‘lgan silindrik tishli
g‘ildiraklarning kinematik va dinamik xususiyatlarini tizimli o‘rganish natijasida olingan umumlashtirilgan
natijalar taqdim etilgan. Adabiyotlarning keng qamrovli tahlili va beshta asosiy manbani tahlil qilishga
asoslangan ish energiya sig‘imi yuqori bo‘lgan uskunalarda qo‘llaniladigan yoysimon tishli uzatmalar
nazariyasi va amaliyotida aniqlangan muammolarni bartaraf etish uchun shakllantirilgan oltita aniq tadqiqot
vazifasini hal qilishga qaratilgan. Asosiy miqdoriy natijalar: (1) profilning ishchi burchagini 24° dan 16°
gacha kamaytirish egilish kuchlanishini 30-35% ga va kinematik xatolik tebranishlarini 45-50% ga
kamaytiradi; (2) asbobning E>0 bo‘ylama siljishi noqulay – E=8 mm bo‘lganda u kontakt zonasini 5,1 mm
ga siljitadi va egilish kuchlanishini 18-22% ga oshiradi; (3) Yoysimon tishli g‘ildiraklar vallarning bir xil
qiyshayishida qiyshiq tishli g‘ildiraklarga qaraganda 40 martagacha kam uzatish xatoligini ko‘rsatadi; (4)
keskichning bir pallali giperboloid yuzasi (6°–18°, u=0,008–0,040 mm) ishlatilganda holatning arrasimon
funksiyasi bartaraf etiladi; (5) tajriba FIK 600 N·m va 1250 ayl/min da 96,9% ga yetadi; (6) RDB stanoklarda
besh o‘qli ishlov berish aniqlikni 12-sinfdan 5-sinfgacha oshiradi va bir vaqtning o‘zida ishlov berish vaqtini
3-4 marta qisqartiradi.